Ասույթներ
Գյոթե
«Զարմանահրաշն այն է, որ մեր համոզմունքների լավագույն մասը անհնար է բառերով ընդգրկել: Լեզուն հարմարեցված չէ ամեն բանի, և հաճախ մենք բնավ չգիտենք` ի վերջո տեսնո՞ւմ, հայո՞ւմ, մտածո՞ւմ, հիշո՞ւմ, երևակայո՞ւմ թե հավատո՞ւմ ենք մենք»:
«Մենք պետք է սովորենք գիտակցել, որ այն, ինչ տեսնում ու ճանաչում ենք պարզագույնում, պիտի ենթադրենք ու հավատանք համադրվածում (բարդում):
Քանզի պարզը թաքնված է բազմակերպում, և այդտեղ է, որ հավատն է հայտնվում ինձնում` ամենայն իմացության ոչ թե սկիզբը, այլ վերջը:
«Անհատականությունը պետք է ինքն իրեն արտահայտի, ոչ ոք չի գալիս նրան օգնելու»:
«Տեղի ունեցող ամեն բան սիմվոլ է, և երբ այն կատարյալ է ներկայանում, մատնանշում է մնացյալը»:
«Ինչպես զգացմունքի, այնպես էլ բանականության, ինչպես ներքին փորձի, այնպես էլ մտորումի կարևորագույն ասպեկտների հետ պետք է գործ ունենալ միայն բանավոր: Արտաբերված բառն անմիջապես մեռնում է, եթե չի կենդանացվում դրան հաջորդող, լսողին համապատասխանող բանով: Վերցնենք թեկուզ միայն առօրեական զրույցը: Նույնիսկ եթե բառը դեռ մեռած չի հասնում զրուցակցին, ապա նա անմիջապես սպանում է այն` առարկելով, որոշարկելով, պայմանավորելով, շեղելով, ցատկելով և զրույցի հազարավոր այլ վատ սովորույթներով: Գրավոր խոսքի դեպքում է՛լ ավելի վատ: Ոչ ոք իրեն արդեն իսկ սովորական դարձածից բացի ուրիշ ոչինչ չի կարողանում կարդալ. ծանոթն ու սովորականը նա ցանկանում է, որ փոփոխված ձևով հրամցնեն: Սակայն գրի առնվածի առավելությունն այն է, որ սա տևական է և կարող է սպասել այն ժամանակին, երբ նրա ներգործումը ընդունելի կդառնա»:
«Բանավոր արտահայտվածը պետք է նվիրված լինի ներկային, այս պահին, իսկ գրի առնվածը նվիրվում է հեռուին, հետագային»:
«Յուրաքանչյուր հարյուրամյակ ունի իր ծամածռությունը»:
Բավական չէ իմանալ, պետք է նաև կիրառել. բավական չէ կամենալ, պետք է նաև անել:
Մարդ երբեք չի խաբվում, նա ինքն է խաբում իրեն: Տարիների հետ մեծանում են փորձությունները:
Բոլոր օրենքները ծերերից և այրերից են: Երիտասարդներն ու կանայք ուզում են բացառություն, ծերերը` կանոն:
Չարժեր յոթանասուն տարեկան դառնալ, եթե աշխարհի ողջ իմաստությունը հիմարություն լիներ Աստծո առաջ:
Ի՞նչն է մաթեմատիկայում ճշգրիտ, եթե ոչ ճշգրտությունը: Իսկ այդ վերջինը, մի՞թե հետևանք չէ ճշմարտության ներքին զգացումի:
Նոր ճշմարտության համար չկա ավելի վնասակար բան, քան հին մոլորությունը:
Քարերը համր ուսուցիչներ են, նրանք լռեցնում են դիտողին, և լավագույնը, ինչ սովորում ես նրանցից, հնարավոր չէ հաղորդել:
Եթե ոմանք իրենց պարտավոր չզգային կրկնելու ոչ ճշմարիտը սոսկ այն պատճառով, որ մեկ անգամ արդեն ասել են այն, մարդիկ բոլորովին այլ կլինեին:
Արտասանած յուրաքանչյուր բառ հակաճառություն է առաջացնում:
Ով երկար խոսում է ուրիշների առջև առանց ունկնդիրներին շողոքորթելու, նրանց մեջ տհաճություն է առաջացնում:
Ոչ ոք շատ չէր խոսի հասարակության մեջ, եթե գիտակցեր, թե որքան հաճախ է ինքը ուրիշներին թյուր հասկանում:
Ճշմարիտը աստվածանման է. այն չի ներկայանում անմիջականորեն, մենք պետք է կռահենք այն իր դրսևորումներից:
Ճշմարիտը առաջ է մղում. մոլորությունից ոչինչ չի ծագում, այն լոկ շփոթեցնում է մեզ:
Մեծագույն սխալ է երևակայել, թե ավելին ես, քան կաս, և գնահատել ինքդ քեզ ավելի ցածր, քան արժես:
Մենք թույլ ենք տալիս, որ ի ցույց դնեն մեր թերությունները, դրանց համար պատրաստ ենք պատիժ ընդունել, հանուն թերությունների համբերատար շատ ու շատ բաներ ենք տանում, սակայն համբերությունը լքում է մեզ, հենց որ գործը հասնում է դրանցից հրաժարվելուն:
Կրքերը նույն թերություններն ու առաքինություններն են, միայն թե սաստկացած:
Բարեպաշտությունը նպատակ չէ, այլ սոսկ միջոց` շնորհիվ հոգու կատարյալ խաղաղության հասնելու բարձրագույն կուլտուրայի:
«Ես հավատում եմ Աստծուն»: Ի~նչ գեղեցիկ, գովելի խոսքեր… Սակայն ճանաչել Աստծուն, որտեղ և ինչպես էլ որ նա բացահայտի իրեն, սա է ի վերջո երկրային երանությունը:
Մեր կրքերը իսկական փյունիկներ են: Բավական է, որ հինը այրվի, իսկույն ևեթ նորը հառնում է մոխրից:
Վարքը հայելի է, որում ամեն ոք իր պատկերն է ցուցադրում:
Որքան մոտենում ես նպատակին, այնքան ավելի են աճում դժվարություննրը:
Ցանելն այնքան դժվար չէ, որքան քաղելը:
Ասում են, երկու հակադիր կարծիքների միջև ընկած է ճշմարտությունը: Բնա՛վ: Պրոբլեմն է դրանց միջև, անակնհայտը, հավերժ գործուն կյանքը` խաղաղ մտորված:
Պետք է վանել Գեղեցիկն ու Ոգին, եթե չես ուզում նրանց ծառան դառնալ:
Կամավոր կախումը լավագույն վիճակն է, և ինչպե~ս այն հնարավոր կլիներ առանց սիրո:
Արվեստը գործ ունի դժվարի ու բարու հետ: Իմաստությունը միայն ճշմարտության մեջ է:
Ամենաչնչին մազն անգամ ստվեր է գցում:
Մոլորությունը լավ է, քանի դեռ ջահել ես. միայն թե պետք չէ այն քարշ տալ հետդ դեպի ծերություն:
Կեղծ ուսմունքը չի հերքվում, քանզի հիմնվում է այն համոզմունքի վրա, որ կեղծը` ճիշտ է: Սակայն հակառակը հնարավոր է, կարելի է, պետք է պնդել կրկին ու կրկին:
Ոչնչով չպայմանավորված գործունեությունը, ինչ կարգի էլ որ լինի, ի վերջո սնանկության է բերում:
Չի կարելի և հնարավոր չէ բացել կյանքի ուղիների գաղտնիքները. կան գայթակղության քարեր, որոնց դիպչելու է յուրաքանչյուր ճամփորդի ոտքը: Սակայն բանաստեղծը մատնանշում է դրանց տեղը:
Ուրիշի մեծ արժանիքներից փրկվելու միակ միջոցը սերն է:
Չկա ավելի մեծ ստրկություն, քան ինքդ քեզ ազատ համարելը, առանց այդպիսին լինելու:
Կա սրտի քաղաքավարություն. այն սիրուն է հանգույն: Այստեղից է բխում արտաքին վարքի ամենահարմար քաղաքավարությունը:
Գեղեցիկն աշխարհում հաճախ մեկուսացված է, և ոգին է, որ պիտի բացահայտի կապերը և դրա շնորհիվ արվեստի գործեր ստեղծի:
Երբ սխալվում եմ, յուրաքանչյուրը կարող է նկատել դա, երբ ստում եմ` ոչ:
Ով չի տեսնում, թե ինչ գործնական դյուրացում է բերում ճշմարտությունը, միշտ պատրաստ է ծաղրել և հայհոյել այն, միայն թե ինչ-որ չափով արդարացնի իր անհեթեթ ու տանջալի գործունեությունը:
Թվում է, որոշ գրքեր գրվում են ոչ թե այն նպատակով, որ մարդիկ դրանցից որևէ բան սովորեն, այլ որպեսզի ցույց տրվի, որ հեղինակը մի բան գիտի:
Մարդիկ հեշտ չեն ճանաչում իրար, անգամ եթե առկա է բարի կամքն ու մտադրությունը. իսկույն միանում է չար կամքը և ամեն ինչ տակնուվրա անում:
Ով չգիտի օտար լեզուներ` ոչինչ չգիտի իր սեփականի մասին:
Յուրաքանչյուրն իր խառնվածքում ունի այնպիսի մի բան, որ եթե բացեիբաց արտահայտի, անխուսափելիորեն անբավականություն կառաջացնի:
Երբ մարդը խորհում է իր ֆիզիկականի կամ բարոյականի մասին, նա իրեն սովորաբար հիվանդ է գտնում:
Բնությունը լռում է լլկանքի ժամին. նրա ճշմարիտ պատասխանը շիտակ հարցին` այո՛, այո՛, ո՛չ, ո՛չ: Մնացյալը` չարից է:
Ով խուսափում է գաղափարից, վերջիվերջո նաև հասկացությունից է զրկվում:
Անգամ կեղտն է փայլում, երբ շողշողում է արևը:
Մարդը պետք է համառորեն հավատա, որ անըմբռնելին ըմբռնելի է. այլապես նա ոչինչ չի հետազոտի: