Վերջին բաների մասին
***
Հաճույքը արարման հոգեկան զուգահեռն է: Ցանկասիրությունը ուղեկցվում է ուժգին ցավով, քանի որ այստեղ ստեղծումն ու ոչնչացումը միատեղվում են:
Ցավը վախի հետևանքն է = գոյությունը ցանկանալու (Wollen)
Հաճույքը` սիրո = գոյությունը ցանկանալու
Այդ իսկ պատճառով չգոյությունը հանցագործի համար մեծագույն ցավ է, դժոխք բառի բուն իմաստով:
Հույս վախ: Խաղամոլի հոգեբանություն: Յուրաքանչյուր խաղամոլ վախով է տառապում:
Արդյոք ծանոթ են բույսին հաճույքն ու ցավը:
Ասենք, խոլորձին: Զուգավորվելիս կարծես կրքի ոչ մի նշույլ: Բույսերի հերմոֆրոդիզմ:
***
Գիտակցության սղությունն ու ժամանակը ոչ թե երկու տարբեր բաներ են, այլ մեկ իրողություն: Վերջինիս հակադիր է ուժերի զուգահեռակողմ քառակուսին (Paralle-logram), ուր երկու տարբեր շարժումները կարող են միատեղվել և իրականացվել միաժամանակ նույն մարմնի կողմից: Հոգեկան առումով դա փոփոխականությունն ու տատանումն է (Oszillieren):
Ուրեմն բույսի հոգեկան կյանքը պիտի որ լինի այնպիսին, որպիսին նա կարող է լինել գիտակցության սղության բացակայության պարագայում, համաձայն վերջինիս է, որ բույսն ըստ ամենայնի շարժունակ չէ և նաև զուրկ է զգայարաններից. զգալու և շարժվելու ունակությունները փոխկապակցված են ու հանդես են գալիս կողք կողքի:
Գիտակցության սղությունը (=ժամանակը) հոգեկանի շարժման ձևն է:
***
Աշխատանք – ստեղծագործություն:
Նիցշեն, անկասկած, իրավացի է. իրոք, գոյություն չունի սպանություն կողոպուտի նպատակով: Չկա սպանություն հանուն փողի: Սակայն կողոպուտը բնավ մարդասպանի ՙխեղճ գիտակցության՚ թելադրանքը չէ, այլ ինքնին սպանություն: Կողոպտել մարդուն նույնն է, թե վերջնականապես սպանել նրան: Քանի դեռ սպանվածը փողի տեր է, նա կարող է ռեալություն ձեռք բերել: Ուստի նրան պետք է կողոպտել, այսինքն` վերջնականապես սպանել:
Կամք արժեք, կամ որ նույնն է մարդ Աստված հարաբերությունը թերևս ամենադժվար, սակայն լուծելի խնդիրներից է: Կամքն է ստեղծում արժեք, թե՞ արժեքը` կամք: Աստվա՞ծ է ստեղծում մարդուն, թե՞ մարդն է իրականացնում Աստծուն: Կա՞մքն է ներառում բարին, թե՞ բարին` կամքը: Սա գթության խնդիրն է, գերագույն ու վերջին խնդիրը դուալիզմի ներսում, մինչդեռ նախածին մեղքը ինքնին դուալիզմի խնդիրն է:
Ինձ թվում է, այստեղ կա հետևյալ լուծումը. երբ արժեքը հարաբերության մեջ է մտնում ժամանակի հետ, նա ինքնին կամք է դառնում, քանի որ «Ես» -ը (Աստված) իբրև ժամանակ կամքն է: Ուստի խոսք իսկ չի կարող լինել կամքի կամ արժեքի ստեղծման մասին: Պրոբլեմն այստեղ, ըստ ամենայնի, առնչվում է նախածին մեղքի հետ: Եվ հակառակը, կամքը դառնում է արժեք (մարդն` Աստված), երբ լիովին դուրս է ժամանակից: Արժեքը կամքի սահմանային գոյությունն է, կամքը` արժեքի: Ժամանակ դարձած Աստված դառնում է կամք, ինչը ենթադրում է, որ գոյությունը հարաբերության մեջ է մտել չգոյության հետ: Կամքն որպես այդպիսին, ձգտում է վերագտնել գոյությունը (այդ է վկայում նախածին մեղքը), ուրեմն կամքը չգոյության և գոյության միջև գտնվող մի բան է: Արարման մասին խոսք լինել չի կարող: Մարդու և Աստծո միջև նույն հարաբերությունն է, ինչ աչքի և արևի: Ո՛չ արևը գոյություն ունի աչքի շնորհիվ, ո՛չ էլ աչքն` արևի:
***
Իդիոտիզմը գռեհկության մտային համարժեքն է:
***
Էպիլեպսիան լիակատար անօգնականություն է: Մոլագար ընկնավորություն, քանի որ մեղսագործը դարձել է տիեզերական ձգողականության խաղագնդակ: Մեղսագործը ձգտում է անտեսանելի լինել, քայլում է անհաստատ: Էպիլեպսիայով հիվանդի զգացողությունն է, թե լույսը մարել է և շուրջը հենարան չկա: Նոպայի ժամանակ` ականջներում խշշոց, հավանաբար, ձայնի հայտնվելը կապվում է լույսի մարման հետ: Էպիլեկտիկին կարմիր գույնի տեսիլներ են երևում. դժոխք, կրակ:
***
Մենք չենք կարող ունենալ որևէ հիշողություն այն մասին, թե ինչ վիճակի մեջ ենք եղել մինչև մեր ծնվելը, քանի որ ծնունդն այնպես է մեզ խորտակել, որ կորցրել ենք մեր գիտակցությունը և բնազդաբար ծնվելու պահանջ առաջացրել` առանց մտածված որոշման, անգիտակցաբար: Եվ բնական է, որ այդ անցյալի մասին մենք ոչինչ չգիտենք:
***
Սպանությունը հանցագործի ինքարդարացումն է: Այդպես նա ձգտում է ապացուցել ինքն իրեն, որ ոչինչը առկա է:
Պատճառական հիմնավորումը անթույլատրելի է նաև ինքնաբնորոշման մեջ. օրինակ ասել թե, այժմ ես իմ այս գործելակերպով այնպես եմ բարեփոխվելու, որ մեկընդմիշտ կդառնամ բարեկիրթ, և դա կլինի բնականոն, քանի որ այսուհետև այլ կերպ վարվել այլևս չեմ կարող: Այդպես մտածելը նույնն է, թե հրաժարվել ազատությունից, որն, հակադիր լինելով կրավորական (տառեխային) հիշողությանը` կարող է ամեն վայրկյան մերժել անցյալը: Նման պատճառականության ներմուծումով մարդն իրեն օբյեկտ է դարձնում, իսկ պարտադրված բարոյականությունը ամենևին բարոյականություն չէ:
***
Եթե կնոջ նկատմամբ տղամարդու վերաբերմունքի մեջ գերիշխում է ցանկասիրությունն ու զգայական մոլուցքը, արդյո՞ք նաև խախտվում են էթիկական նորմերը իրենց զավակների մեջ: Որդու մեջ բուն է դնում հանցագործի տարրը, իսկ դստեր մեջ` պոռնիկի:
***
Ֆիզիկական ծնողներին սիրում են, ինչը, թերևս, վկայում է այն մասին, որ նրանց ընտրել են: Նորածին երեխայի վիճակը շատ ավելի ողբալի է, քան որևէ նորածին կենդանու կամ բույսի, և դա այն պատճառով, որ մարդը կորցրել է հոգին և ոտքի կանգնելու համար առանձնահատուկ խնամքի ու դաստիարակության պահանջ ունի: Նույն պատճառով մանկահասակ երեխան շատ ավելի անօգնական է ու թույլ, քան չափահասը, նրան առավել հաճախ է սպառնում մահվան վտանգը (որքան շատ են երեխաների մահացության դեպքերը): Բացի այդ, ո՛չ կենդանական, ո՛չ էլ բուսական աշխարհում գոյություն չունեն մանկական հիվանդություններ, վերջիններս բնորոշ են միայն մարդուն:
***
Եթե ծնվելու պահին մարդը չկորցներ իրեն, նա ստիպված չէր լինի փնտրել ու վերագտնել իրեն:
***
Եթե «Աշխարհն իմ պատկերացումն է», ապա հավերժ ճշմարիտ ու անհերքելի դրույթ լինելու միտում ունի, ուրեմն, նա պիտի հիմք ունենա: Ամեն կոնկրետ բան, որ ես տեսնում եմ, վերջնական ճշմարտությունը չէ, քանի որ քողարկում, անտեսանելի է դարձնում բարձրագույն գոյը: Սակայն նման ինքնախաբեությունն ու պատրանքը իմ ցանկությունն է եղել իմ կայանալու պահին: Ունենալով այս աշխարհը գալու ցանկություն` ես պարզապես հրաժարվեցի ճշմարտության ձգտումից: Բոլոր կոնկրետ բաները երևութական են, այսինքն` իմ անհատականության հայելումն են:
Աստված վերաբերում է մարդուն ճիշտ այնպես, ինչպես մարդը իր ամենաչնչին ու աննշան հոգեկան մղումներին: Աստծո և մարդու համար դրանք ինքնադրսևորվելու, իրականանալու միջոցներ են:
***
Հանցագործի համար հաճելի է, երբ շրջապատում շատ են իր նմանները: Նրան մեղսակիցներ են պետք, դատավորների կարիք նա չունի, վերջիններիս, նաև ամեն բարին, նա հաճույքով կվերացներ աշխարհից` տեղ տալով միայն ոչնչին**: Ուստի իր նմանի կողքին նա թոթափում է հակադրության ծանր բեռը և կարող է ազատ շունչ քաշել: