Բնություն

11 Ֆոկիոնես (մ.թ.ա. 402-318) – աթենացի զորավար և քաղաքական գործիչ:

12 Նոր Կտակարան, Թուղթ Պողոսի Առ Կորնթացիս Ա, ԺԵ,44:

13 Վ. Շեքսպիր, Մակբեթ, արարված 5, տեսարան 3: Թարգմ. Հ. Մասեհյանի:

14 Թափոններ (լատ.):

15 Մեջբերումը ֆրանսիացի փիլիսոփա Ժ. Էգերի «Նամակ ճշմարիտ Մեսիայի և Բնության լեզվի մասին» (Փարիզ, 1930) գրքի ձեռագիր անգլերեն թարգմանությունից:

16 Ֆրենսիս Բեկոն: Փորձեր:

17 Աստվածաշունչ, Հակոբոս Առաքյալի թուղթը, Ե,12:

18 …Բնությունը երբեք զառ չի խաղում` տրվելով բախտի քմահաճույքին… – բառաշրջումը` Սոֆոկլեսի ամբողջությամբ մեզ չհասած թատերագրությունից:

19 Աստվածաշունչ, Ավետարան ըստ Մատթեոսի, Զ,10:

20 …Փրկչին տանող ավանակը… – Աստվածաշունչ, Ավետարան ըստ Մատթեոսի, ԻԱ, 1-11:

21 …աճի հիմնական սկզբունքն իր մեջ կրող տերևի աչքից… – Էմերսընը նկատի ունի Գյոթեի գաղափարները            բուսաբանության         վերաբերյալ     (Բույսերը բացատրելու փորձ, 1790):

22 Քսենոփանես Կոլոֆոնացի (մ.թ.ա. 570-480) – հույն բանաստեղծ              և փիլիսոփա, էլեական դպրոցի հիմնադիրը:   Էմերսընի               ստեղծագործություններում արտացոլված են նրա գաղափարները միասնականի և բազումի, գոյի նույնականության և համասեռության վերաբերյալ:

23 …ճարտարապետությունն անվանում են «քարացած երաժշտություն»… – այդպես է արտահայտվել Գյոթեն Էքերմանի հետ զրուցելիս 1829թ. մարտի 23-ին: Ֆրանսիացի գրող Ժերմենա դե Ստալը (1766-1817) «Կորիննա, կամ Իտալիա» վեպում Հռոմի Ս. Պետրոսի տաճարի մասին գրել է. «Ճարտարապետության այսպիսի հուշարձանը հիշեցնում է անդադար հնչող քարացած երաժշտություն»:

24 Վիտրուվիոս (մ.թ.ա. 1-ին դար) – հռոմեացի ճարտարապետ, «Տասը գիրք ճարտարապետության մասին» աշխատության հեղինակը:

25 Քոլրիջ, Սեմյուել-Թեյլըր (1772-1834) – անգլիացի բանաստեղծ և գրաքննադատ:

26 Ամենայն ճշմարիտը համահունչ է Ճշմարտությանը (լատ.):

27 Էմերսընի օրագրում 1836թ. փետրվարի 28-ին գրի առնված Գյոթեի մտքի վերաշարադրանքն է: (Goethe. Nachgelassene Werke, Bd 21. T bingen, 1832, S. 51):

28 Վ. Շեքսպիր: Սոնետ 70: Թարգմ. Գ. Էմինի:

29 Վ. Շեքսպիր: Սոնետ 124: Թարգմ. Գ. Էմինի:

30 Վ. Շեքսպիր: Չափն ընդ չափ: Արարված 5, 1: Թարգմ. Լ. Զիլֆուղարյանի:

31 Վ. Շեքսպիր: Փոթորիկը: Արարված 5: Թարգմ. Հ. Մասեհյանի:

32 Նույն տեղը:

33 Նույն տեղը:

34 Նույն տեղը:

35 Էյլեր,             Լեոնարդ           (1707-1789)        –             շվեյցարացի մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, աստղագետ:

36 Թյուրգո,      Անն      Ռոբեր, Ժակ      (1727-1781)        – ֆրանսիացի տնտեսագետ, փիլիսոփա, պետական գործիչ:

37 Աստվածաշունչ, Գիրք Առակաց, Ը, 23-30:

38 Աստվածաշունչ, Թուղթ Պողոսի Առ Կորնթացիս Բ., Դ, 18:

39 Վյասա – առասպելական իմաստուն Հին Հնդկաստանում, որին վերագրվում է «Մահաբհարատայի» և «Վեդաների» հեղինակությունը:

40 Մանիքեականներ – մանիքեության` 3-րդ դարում Մերձավոր Արևելքում առաջացած կրոնական-աղանդավորական ուսմունքի հետևորդները: Հիմնական գաղափարը հետևլայն էր. չարը որպես նախասկիզբ, նույնքան ինքնակա է, որքան բարին: Մանիքեությունը կոչ էր անում ճգնակեցության, ինքնազրկման:

41 Պլոտին – Պլոտինոս Լիկոպոլսոցի (205-270), հույն փիլիսոփա, նեոպլատոնականության հիմնադիրը:

42 Միլթոն, Ջոն: Կոմուս, 13-14: Թարգմ. Լ. Զիլֆուղարյանի:

43 Բնագիտության պատմության հարկաբաժնում… – 1833թ. հուլիսին Էմերսընն այցելում է Փարիզի Բուսաբանական այգին, ինչը հարուստ նյութ է տալիս նրան` բնության, կենդանիների ու մարդու համընդհանուր միասնության վերաբերյալ խորհրդածությունների համար: Նույն թվականի հոկտեմբերին նա «Բնագիտության               պատմության  օգտակարության մասին» թեմայով դասախոսությամբ հանդես է գալիս Բոստոնի Պատմաբնագիտական ընկերությունում: Այդ դասախոսության որոշ դրույթներ տեղ են գտել «Բնությունը» գրքում:

44 Տողացի թարգմ. Լ. Զիլֆուղարյանի:

45 «Ոմն բանստեղծը» ինքը` Էմերսընն է:

46 Աստվածաշունչ, Մարգարեություն Դանիէլի, Դ, 23- 30:

47 Հոհենլոհե, Ալեքսանդր, Լեոպոլդ Ֆրանց Էմերիխ (1794-1849) – գերմանացի ազնվական, հոգևորական, որ հանրահայտ էր հիվանդություններ բուժելու իր հրաշագործ ունակությամբ:

48 Աստվածաշունչ, Սաղմոս, ԽԲ, 7:

49 Բառաշրջված է Աստվածաշնչից. Ավետարան ըստ Ղուկասի, ԺԷ, 21:

Անգլերենից թարգմանությունը` Լեոնիդ Զիլֆուղարյանի

Ralph Waldo Emerson “Selected Essays”

Penguin Books