ՈՒԽՏԻ ՄԻԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ, կամ կոլեկտիվ ներկայության պարադոքսները
53 S. Zizek. Die Tücken des Subjekts, Ffm., Suhrkamp, 2001, S. 28.
54 Նույն տեղում, էջ 27, 28: Նույն թեման բանաստեղծորեն արտահայտված է Ռիլկեյի «Մուհամմեդի կոչումը» երկում, ուր մարգարեն բնութագրված է որպես մեկը, որ «կարդաց, կարողացավ, հնազանդվեց և իրականացրեց»: R. M. Rilke. Werke, B. 1-2, Ffm.: Insel, 1984, S. 394.
55 J. Derrida. Die Schurken, Ffm.: Suhrkamp, 2003, S. 207.
56 C. Schmitt. Der Begriff des Politischen: Text von 1932 mit einem Vorwort und drei Corollarien, Berlin: Duncker & Humblot, 1991, S. 29 (Շմիտի «Քաղաքականի հասկացությունը» /ՔՀ/ գրքին հետագա հղումները տես տեքստում):
57 Տես. U. Brunotte. Mythos Langemarck. – Frankfurter Rundschau, 11.11.04., ինչպես նաև. M. Jeissmann. Das Faterland der Feinde. Studien zum nationalen Feindbegriff und Selbstverständnis in Deutschland und Frankreich 1792-1918, Stuttgart: Klett-Cotta, 1992:
58 J. G. Fichte. Über den Begriff des wahrhaften Krieges. In: derselbe. Ruf zur Tat, Leipzig: Verlag der Nation, 1956, S. 363.
59 Նույն տեղում, էջ 364:
60 Նույն տեղում:
61 Նույն տեղում, էջ 365:
62 «Եթե որևէ քաղաքացի հայտարարում է, որ ինքն անձնապես թշնամիներ չունի,– ասում է Շմիտը,– ապա դրանով նա «ամենաշատը ուզում է ասել, որ իրեն դուրս է դնում այն քաղաքական հանրությունից, որին պատկանում է իր ներ-կայության բերումով, և ցանկանում է ապրել մասնավոր մարդու կյանքով»: Նույն տեղում, էջ 52:
63 Կայսրությունը «պետք է ելնի ձևավորված անհատական` անձնական, ազատությունից‚ ոչ հակառակը»: J. G. Fichte. Op. cit., S. 366.
64 M. Heidegger. Einführung in die Metaphysik, Tübingen: Niemeyer, 1966, S. 1.
65 Հատվածի շարադրանքն ըստ Շմիտի հետևյալ երկի. C. Schmitt. Politische Theologie. Vier Kapitel zur Lehre von der Souveränität, Berlin: Duncker & Humblot, 1990 (առաջին հրատարակությունը‚ 1922), էջ 11և հջ.:
66 G. Agamben. Homo Sacer. Die souveräne Macht und das nackte Leben, Ffm.: Suhrkamp, 2002; derselbe. Ausnahmezustand, Ffm.: Suhrkamp, 2004.
67 G. Agamben. Homo Sacer, S. 93.
68 Նույն տեղում, էջ 177:
69 Նույն տեղում:
70 Ցեղասպանության ընկալումը որպես բացարձակ և եզակի իրադարձություն կասկածի տակ է դնում տարածված վարկածը, որ միտված է ապացուցելու Հայոց Եղեռնի անվերջ շարունակականությունը` այն ներկայացնելով որպես մեծ ու փոքր ցեղասպանությունների հարատև շղթա: Աբդուլ-համիդյան ջարդերի, քսան և քսանմեկերորդ դարասկզբների հայ-ադրբեջանական ընդհարումների, փոխադարձ էթնիկական զտումների, ստալինյան բռնաճնշումների, իսկ երբեմն նույնիսկ‚ «բոլշևիկյան ազգային քաղաքականության», որակումը որպես ՙհամատարած գենոցիդ՚ պարզունակ է դարձնում խնդիրը:
Աղետը, կորցնելով իր բացարձակությունը, վերածվում է շարքային ջարդի կամ ստանում փոխաբերական իմաստ‚ որպես «սպիտակ» կամ մեկ այլ պայմանական գույնի «եղեռն»:
71 I. Kant. Kritik der Urteilskraft, ՙ 27.
72 Գ. Պըլտեան. Կրակէ շրջանակը. Դ. Վարուժանի շուրջ, Անթիլիաս, 1988, գլուխ Դ:
72 Գ. Պըլտեան. Կրակէ շրջանակը. Դ. Վարուժանի շուրջ, Անթիլիաս, 1988, գլուխ Դ:
73 Նույն տեղում, էջ 188-189:
74 J. F. Lyotard. Beantwortung der Frage: Was ist Postmodern? In: P. Engelmann (Hg.). Postmoderne und Dekonstruktion, Texte der französchen Philosophen der Gegenwart, Stuttgart: Reclam, 1990, S. 42.
75 Ж. Ф. Лиотар, Хаудеггер и евреи, Axioma, 2001, ր. 56.
76 Մ. Շելեր. Ressentiment-ը բարոյականության կառուցվածքում (հատվածներ‚ թարգմ. Ա. Ոսկանյանի). – Ինքնություն. ՀՀՀԿ հրատ. թիվ 1, Եր.,1995, էջ 238:
77 Հ. Մաթևոսյան. «Ի սկզբանե էր բանն…» նույնի. Սպիտակ թղթի առջև, Եր., 2004, էջ 23:
78 G. J. Libaridian. Entwicklung und Struktur der armenischen Diaspora. – M. Dabag, K. Platt (Hg.) Identität in der Fremde, S. 163.
79 J. Baudrillard. The Transparency of Evil, London, N.Y., 1993, P. 90.
80 Հիշեցնեմ, որ Հեգելի օգտագործած «ճորտ» բառը` Knecht, գերմաներենում նաև «ասպետ» է նշանակում:
24.07.2003;
17.05.2005-02.07.2006
Երևան